Pedagog Canan Şimşek
Kültür Koleji Rehber Psikolojik Danışman
Kaygı üreterek kaygıdan kurtulabilirsiniz. Kaygılandığınız zaman elimizde olmadan kaygılandığınızı zannedersiniz. Oysa düşünmek istemli bir eylemdir ve kaygımızı kontrol edebiliriz. Düşündüğünüz gibi, kaygılanmamayı istemememize rağmen, elimizde olmadan oluşuyorsa, onu neden bir başka açıdan tanımaya çalışmayalım? Kaygılanmak da bir beceridir. Bu becerimizi istemli bir şekilde, planlı kullanarak oluşturmaya çalışırsak nasıl kaygılandığımızı anlayabiliriz. Kaygılanmamaya çalışarak kaygılanmak yerine, enerjimizi kaygılanmaya çalışmaya vereceğiz. Yani üstüne gideceğiz. Böylece kaygılanma becerisini, nasıl kullandığımızı tanıdıktan sonra kaygıyı kontrollü bir şekilde üretmeye başlayacağız. Bunun bir uzantısı olarak da kaygıyı üretme becerisinin ilk sonuçlannı almış olacağız.
Kaygıyı ondan korkrnadan ve kaçmadan farklı bir açıdan tanıyacağız. istemli kaygı üretiminde; artık kaygılanmayı beklemeden, önce davet ederek ve istemli bir şekilde yaşayabilme becerisini bir başka açıdan ele alacağız.
1. ADIM : Bugün veya yarın için bir saat belirteyin. Kendinizi rahat hissedeceğiniz bir saat olsun. Buna karar verdikten sonra bu randevuyu görebileceğiniz bir yere açık bir şekilde not edin. Kaygıyla randevunuz 15 dakikadan az, 45 dakikadan fazla olmamalıdır. Ömeğin: “Yarın akşam 21.00 -21.20 saaleri arasında kendimi elimden geldiğince kaygılandırmaya çalışacağım.
2. ADIM : Gün içinde kaygı saatinizden önce aklınıza geliveren kaygıları erteleyin. ``Şimdi bunları düşünmenin sırası değil. Bunu saat 21.00 de düşüneceğim" deyin. (Böylece gününüzün diğer bölümlerini kaygısız geçirmeye çalışın.) Aklınıza gelen kaygıyı not edin.
3. ADIM : Evde rahatsız edilmeyeceğiniz bir yer belirleyiniz. Burası kesinlikle yatağınız, çalışma masanız veya sıkça oturduğunuz bir yer olmasın ki diğer zamanlarda da çağrıştırıcı olmasın.
4. ADIM : Işte saat 21.00 ve "kaygılanma becerinizi" kullanacağınız an geldi, aklınıza geliveren tüm düşünceleri istemli olarak düşünüp gözünüzün önüne getirebilirsiniz. Bu uğraşı size doğal olarak yapay gelecektır. Belki de çok kısa bir süre sonra vazgeçmek isteyeceksiniz. Ne kadar yapay gelirse gelsin, kendinizi kaygılandırmaya ayırdığınız sürenin tümünü kullanın. Başlangıçta kaygılanmayı beceremeyebilirsiniz. Şimdiye kadar kaygılanmayı istemli olarak yapmadığınızı düşünecek olursak başlardaki başarısızlığınız olağandır. Burada önemli olan; kaygılarını kafanızda canlandırmanız. Düşüncelerinizi keşfetmeniz ve tanımanızdır.
Şimdi şu soruyu sorabilirsiniz. Ben zaten kaygıdan kurtulmaya çalışıyorum. Bir de oturup onu istemli bir şekilde üretirsem bu beni daha çok kaygılı yapmaz mı? Bu süre içinde kaygıyla çok daha yakın bir temasta olacaksınız ve istemsiz olarak ürettiğiniz kaygıdan daha çok kaygılanma olasılığınız var. Ancak bu, uzun vadede daha çok kaygılı olacağınız anlamına gelmez. Aksine bu uygulamanın amacı, kaygıyla etkili bir şekilde başetme yeteneği geliştirrnektir. Kaygınızı tanıdıktan sonra uzun vadede daha az kaygılanma olasılığı vardır. Hatta bu uygulamayı yapan bazı kişilerde uygulama anında ve sonrasında yaşantılarının diğer kesitlerinde de kaygı düzeyinde bir düşme gözlenebilmektedir. Her ne kadar bu bulgunun, bu yöntemin bir sonucu olduğu düşünülecek olduğuna göre, yukarıda sözü edilen olayı bir "yan etki" olarak düşünebilirsiniz. Şöyle bir durumla karşılaşırsanız bu yan etkiye müsaitsiniz demektir. Ama siz gene de diğer uygulamaları denemeyi ihrnal etmeyin.
Yukarıda tartışıldığı gibi tek bir kaygı randevusu ile başlayacağınız istemli kaygı üretimi programını daha da ilerleterek 2-3 günlük ya da haftalık bir program haline getirebilirsinz. Bu randevulara vazgeçilmez, ertelenmez gözüyle bakın. Bu uzmandarı başka faaliyetler uğruna vazgeçmeyin.
Hazırlayacağınız birkaç günlük ya da haftalık programın kaygı randevuları 15 dakika olarak düşünülmüştür. Dilerseniz siz bu seansları daha önce de belirttiğimiz gibi 15-45 dakika arasında uygulayabilirsiniz.
Perşembe Cuma Cumartesi
08.30-08.45 08.30-08.45 10.00-10.15
12.30-12.45 13.30-13.45 14.00-14.15
18.00-18.15 19.30-19.45 18.30-18.45
21.15-21.30 21.00-21.15 22.00-22.15
Uygulamalar sonunda şu noktaya varabilirsiniz: İstediğiniz zaman, istediğiniz yerde, istediğiniz kadar; istediğiniz şekilde üretebildiğiniz bir şeyi (kaygıyı) isterseniz üretmemeyi de becerebilirsiniz.
Uygulamaların başarılı olması için şunları unutmayınız:
ü Her bir kaygı seansının amacına sadık kalın. Dikkatinizi sadece bu konuya toplayın.
ü Kaygınızı üretirken ve kaygıyı yaşamaya başlarken bunu nasıl başardığınızı iyice inceleyin ve keşfetmeeye çalışın.
ü Bazı kişilere istemli kaygı üretimi fikri garip gelebilmekte, ya hiç denememekte, ya özellikle başlangıçta zortuk çekilmekte ya da isteksizlik hissedilebilmektedir. Bu uygulamanın size bir şey kaybettirmeyeceğini, ancak kazandırabileceğini düşünün ve kendinize bir şans tanıyın.
ü Bu uygulamayı bir hafta denemekle yetinebilirsiniz. Bir iki günlük deneme yeterli olmayabilir.
ü Bu uygulamanın amacı kendimizi istemli bir şekilde kaygı içine sokabilmeyi öğrenmek ve bu yeteneği edinmektir. Bu yeteneği öyle keşfetmelisiniz ki, bir başkasına bu yeteneğinizi anlattığınızda o da sizin gibi kaygı üretebilmeyi başarabilsin.
Kaygısız ve mutlu günler dileğiyle
Kaynak : Sınav ve Sınama Kaygısı -Dr. A. Kadir Özer -Varlık Yayınevi
