Koordinatlarım kuzeyi gösterdiğinden bu yana Aralık ayını sever oldum. Yok hala kışı sevmiyorum. Soğuk sevmiyorum. Titriyorum, donuyorum. Burnum kıpkırmızı oluyor. Lahana gibi dolanıyorum ortalıkta amma ve lakin Aralık’ı seviyorum!
Anlatayım:
Aralık, bir şenlik ayıdır Almanya’da. Gümüşi bir şenliktir bu. Eksi beş derecedir. Ağaçların dallarına kırağı düşmüştür. Düşsüüüün, kimselerin umurunda değildir. Yılın hiçbir döneminde olmadığı kadar hareketlidir sokaklar... Parıltılıdır, renklidir, canlıdır.... Her yerde bir “cingıl bels cingıl bels cingıl ol dı veeeyyy” neşesi vardır... Hatta bu tatlı neşe taa Ağustos ayından başlar, Aralık’ın geleceği Ağustos’tan bellidir! Noele özel bisküviler, şekerlemeler, badem ezmeleri, çikolatalar çeşitli kombinasyonlarda satışa sunulur. Eh, tüketim toplumuna düşen de “belirli günler ve haftalar”a günler ve haftalar kala alış ve verişe çıkmaktır!
Aralık, Noel pazarlarıyla süslemiştir kendini. Noel pazarları bir gelenektir. Biraz bizim Ramazan şenliklerini andırır. Sultanahmet’te kurulan gibi küçük küçük evler kurulur şehrin en büyük meydanına. Ya da bir şehirde birkaç tane küçük meydanda kurulur. Köln ve Düsseldorf’taki gibi mesela. Tarihi bir meydanı mekan edinir kendine (Brüksel’deki gibi). Hollanda’da kurulmaz. O yüzden Aralık ayında Almanya’da Hollandalı nüfus yükselir.
Aralık’ın kalbi noel pazarlarında atar. Benim de o nabzı mutlaka tutmam gerekir. Kışmış, soğukmuş, bir kasvet çökmüşmüş umursamam...İnsanları telaş içinde koşuştururken görmek heyecan verir bana, hele ki birisi şöyle biraz dirseğini sürüyüp de geçsin yanımdan, yaşadığımı hissederim. O insanlar hediye telaşındadırlar bilirim. Ya ders çıkışı ya iş çıkışı ya da şöyle bir geçerken bir sıcak şarap içme niyetindedirler. Tarçın kokuludur bu yüzden Aralık ayı. Buz kesen ellere birebirdir. İç ısıtır.
Aralık, kuzeyli memleketlilerin güneyli memleketliler gibi davranma ayıdır. Güney, bahçede top oynamak, evin önünde çekirdek çitlemek, komşuyla dedikodu yapmak, kumsalda ateş yakmak, yürümek, koşmak, eğlenmek, coşmak, dans etmek, soluksuz kalmak, sokakları mesken edinmek, bağıra çağıra konuşmak, konuşurken eline koluna hakim olamamak demektir. Ruhunu, bedenine teslim edebilmektir. Kuzey, dört duvar arasıdır. Mahremiyettir. Bireydir. Ağır çekimdir. Kuzeyde, her koyun kendi bacağından asılır. Ağlamayan çocuğa da meme vermezler. Kuzeyde yaşayan güneylilere bir hediye gibidir Aralık. Bir bağış.
Aralık, evine erken çekilene hesap sorar. Akşam saat sekizde sokaklar ıssızlığa bürünsün istemez. Çarşı pazar gece ona kadar açıktır. Dönüşte trende oturacak yer bulamamayı göze alarak gelinir Noel pazarına. Bir gelindi mi de, mücver yenmeden eve dönülmez. Şekli şemaliyle bizim mücvere çok benzer bu mücver ancak kabak yerine patates konulmuştur içine. Yanına da sos olarak elma ezmesi verirler. Patates ve elmanın müthiş beraberliğini ilk öğrendiğiniz yer oluverir Noel pazarı. Aralık, yeniliklerin ayıdır bu yüzden birazcık da... Eskimiştir bir yandan Aralık, en çok eski günler yad edilir Noel pazarlarında. Kafadarlar buluşur; kafa kafaya verir, kafalarına göre takılırlar. Pazarın bir ucundan öbür ucuna yürümenin adı olur Aralık.
Sonra Noel günü gelir. Gelir işte. Pat diye. Kimse kalmaz sokaklarda. Aralık elinden geleni yapmıştır. Bundan sonrası bir sonraki Aralık’ı iple çekmekten ibarettir.
Neyse ki Noel’den bir hafta sonra yeni yıl kutlamaları vardır. Aralık son nefesini son bir gülümsemeyle verir... Dudağında Almanların o çok sevdiğim cümlesi: “Einen guten Rutsch ins neue Jahr * ”, tam Türkçesi “yeni yıla iyi kaymalar”... Güzel değil mi?
Ümran Kartal
* : Tereyağdan kıl çeker gibi yeni yıla geçivermek
